Noel Williams

| dateformat = dmy|image=Yr actor Noel Williams.jpg|birth_date=16 Rhagfyr 1927|birth_place=Llanbedrog, Llŷn|death_date=15 Ionawr 2022|death_place=Caerdydd|galwedigaeth=actor Cymraeg, athro|birth_name=Noel Owen Williams}} Actor Cymraeg oedd Noel Williams (16 Rhagfyr 1927 – 15 Ionawr 2022) a aned yn Llanbedrog ym Mhen Llŷn. Roedd yn wyneb a llais cyfarwydd ar S4C o'i chychwyn, yn ogystal â chynyrchiadau llwyfan.

Astudiodd i fod yn athro yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin ym 1954, a dechreuodd ei yrfa fel athro yn Ysgol Rhydypennau, Caerdydd cyn symud i Ysgol St Cyres, Penarth. Ymunodd â chwmni ''Repertori'' y BBC ym 1955 a bu'n rhan o gast gwreiddiol drama Saunders Lewis ''Brad'' ym 1959 gan bortreadu'r Cadfridog Steupnagl. Tra'n gweithio fel athro, bu'n gweithio hefyd yn rhan amser ym myd y cyfryngau, gan ddarlledu’r newyddion ar gyfer TWW a BBC Cymru. Fe ymgeisiodd i fod yn Aelod Seneddol Plaid Cymru dros etholaeth Dwyrain Y Rhondda yn yr Etholiad Cyffredinol ym 1959, ond cafodd ei guro gan yr ymgeisydd Llafur.

Pan ymddeolodd o’i waith fel athro, mentrodd i’r diwydiant actio.

Un o’i ymddangosiadau cyntaf ar deledu oedd yn y gyfres ddrama ''Y Stafell Ddirgel,'' a gafodd ei haddasu o nofel Marion Eames a’i darlledu yn Gymraeg ar BBC One Wales ym 1971. Bu'n rhan o gyfresi drama cynnar S4C hefyd gan gynnwys y gyfres ddrama wleidyddol ''Cysgodion Gdansk'' ym 1987, a’r gyfres ddirgel ''Barbarossa'' ym 1989, y ddwy o waith Ffilmiau Tŷ Gwyn. Yn y 1990au, bu'n rhan o gyfresi drama poblogaidd S4C fel ''Tydi Bywyd yn Boen'' a'r ddwy gyfres o ''Lleifior,'' gan bortreadu'r cymeriad eiconig Karl Weissman o nofelau poblogaidd Islwyn Ffowc Elis sef ''Cysgod y Cryman'' ac ''Yn Ôl i Leifior''.

Ymddangosodd hefyd yn rhai o ffilmiau mwyaf llwyddiannus S4C fel ''Hedd Wyn, Tân ar y Comin ac Oed yr Addewid.''

Bu'n actio gyda nifer o gwmnïau theatr yng Nghymru gan gynnwys Cwmni Theatr Gwynedd, Brith Gof a Dalier Sylw.

Ar hyd ei oes, roedd yn ymgyrchydd brwd dros y Gymraeg ac yn cael ei ddisgrifio fel “Cymro balch”.

Bu farw yng Nghaerdydd yn ar y 15fed o Ionawr 2022. Mae’n gadael ei wraig, Lena, a’u tri o blant, Huw, Rhys a'r cynllunydd gwisgoedd Ffion Elinor. Darparwyd gan Wikipedia